BİLGİ ŞEHRİ

Yaşar Nabi Nayır

1908 yılında Üsküb’de doğmuştur. Öğrenime Üsküb mahalle mektebinde başlamış, fakat Balkan Savaşı sebebiyle zaman zaman İstanbul’a gidip gelmeleri nedeniyle, ilk öğrenimini bu iki kentte sürdürmüştür. Kadıköy’de Osmangazi İlkokulu, Torosyan Ermeni Okulu, Üsküb İrfan mektebi ve Üsküb Fransız Okulu’nda okumuştur. Ailesi sonunda tamamıyla İstanbul’a yerleşmiştir (1924). Nayır, Galatasaray Lisesi 7′nci sınıfına kaydolmuş (1925), daha sonra okulun Ticaret ve Bankacılık bölümünden mezun olmuştur (1929).
Bir süre Ziraat ve Merkez bankalarında çalışan Yaşar Nabi, Hakimiyet-i Milliye (Ulus) gazetesinde çevirmen ve yazar olarak görev yapmıştır (1934 – 1940). Ardından Türk Dil Kurumu’na (1940 – 1943), Millî Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu’nda (1943 – 1946) çalışmış, Varlık dergisini çıkarmaya başlamıştır (15 Temmuz 1933). Dergiyi İstanbul’a taşıyan (1946) Nayır kendini bütünüyle yayıncılığa vermiş, Varlık Yayınevi’ni kurarak binden fazla kitap çıkarmıştır. Bunun yanında Cep Dergisi (1966 – 1969)’ni çıkarmıştır.
Yaşar Nabi, 1981 yılında İstanbul’da hayatını kaybetmiştir.
Uluslararası P.E.N. Yazarlar Derneği’nin Türkiye Başkanlığını yapan Nayır’a, Türk Kültür hayatına yaptığı katkılardan dolayı Kültür Bakanlığı Büyük Ödülü vermiştir (1979). Ölümünün birinci yıldönümünde değerlendirme, inceleme yazılarının yer aldığı Yaşar Nabi’ye Saygı isimli bir eser çıkarılmıştır (1982).
Yazın Hayatı
Yaşar Nabi yazın alanına şiirle girmiştir. İlk şiirleri lise öğretmeni Ahmet Halit Yaşaroğlu’nun özendirmesiyle, onun çıkardığı Çocuk Dünyası dergisinde yayımlanmıştır. Ardından, yazınsal nitelik kazanan şiirleri Servet-i Fünun çıkmıştır (1926). Sonraki dönemde Yeni Kitap (1927 – 1928), Hayat (1928), Muhit (1932 – 1933), Çığır (1933), Ülkü (1933), gibi yazın dergilerinde de yazan Yaşar Nabi, altı arkadaşıyla beraber (Cevdet Kudret, Ziya Osman, Vasfi Mahir, Sabri Esad, Mazhar Lütfü ve Kenan Hulusi) Yedi Meşale isimli bir seçme şiirler kitabı çıkarmış (1928), bu ortak çalışma kısa süren Yedi Meşaleciler hareketini doğurmuştur.
Yaşar Nabi, sonraki yıllarda şiirden bütünüyle kopmuş, öykü, roman, oyun, deneme, eleştiri, gezi notu gibi çeşitli yazın dallarında kalem oynatmıştır. Panait Istrati ve Balzac’tan romanlar çevirmiştir.
Eserleri
Şiir:
Kahraman (1929), Onar Mısra (1932), Kahramanlar (1970 – İlk iki kitaba “Mesafeler” adlı bölümün eklenmesiyle).
Roman:
Bir Kadın Söylüyor (1931), Adem ve Havva (1932).
Öykü:
Bu da Bir Hikâyedir (1935), İnkılâp Çocukları (1933), Köyün Namusu (1933), Radyonofik Öyküler (1979).
Makale – İnceleme:
• Balkanlar ve Türklük (1936), Edebiyatımızın Bugünkü Meseleleri (1937), Nereye Gidiyoruz (1948), Yıllar Boyunca (1959), Atatürkçülük Nedir? (1963), Atatürk Yolu (1966), Edebiyat Dünyamız (1971), Dost Mektupları (1972), Değişen Dünyamız (1973), Çağımıza Ters Düşenler (1975).