KÖY ENSTİTÜLERİ ÖĞRETİM PROGRAMLARI
Dr. A. Ferhan OĞUZKAN
Köy Enstitüleri birçok yönden incelenmiştir. Fakat, bu eğitim kurumlarında uygulanan öğretim programlarının günümüze kadar amaç, direktif ve ders konuları bakımından ayrıntılı biçimde ele alındığı söylenemez. Biz bu yazımızda Enstitülerdeki öğretim çalışmalarının ana dayanağı olan programları genel nitelikleriyle tanıtmaya ve değerlendirmeye çalışacağız. Ancak, bu programların açıklanmasına geçmeden önce “Köy Enstitüsü” düşüncesinin gelişmesine kısaca değinmenin yararlı olacağını sanıyoruz.
Köy Öğretmeni Yetiştirme Konusunda Model Arayışı
Ülkemizde köy okulları için öğretmen yetiştirilmesine ilişkin görüş ve tasarıların ortaya atılışı, II. Meşrutiyet dönemine kadar uzanır. Önce İ. Mahir Efendi, daha sonra İ. Hakkı Baltacıoğlu ve Ethem Nejat gibi eğitimcilerin bu konudaki düşünce ve önerileri zamanında ilgi uyandırmış, ancak herhangi bir uygulamaya geçilememişti. Cumhuriyetin ilk yıllarında da “köy öğretmeni yetiştirme” konusu gündeme gelmiş, 1924 de kısa bir süre için Ankara’ya gelen ünlü Amerikalı eğitimci J. Dewey ve yine 1925 de yurdumuzda bulunan Alman eğitimci Kühne eğitim durumumuzla ilgili olarak hazırladıkları raporlarında bu konuda bir takım tavsiyelerde bulunmuşlardı.
Kısa bir süre sonra, yerli eğitimcilerimizin de görüşleri değerlendirilerek, bu konuda bazı çalışmalara başlandı. 22 Mart 1926 tarihli “Maarif Teşkilatına Dair Kanunun”un verdiği imkandan faydalanarak 1927 de Denizli Erkek Muallim Mektebi, Köy Muallim Mektebi’ne dönüştürüldü; Kayseri’de Zencidere Köyü’nde de bir Köy Muallim Mektebi açıldı. Ne var ki beş altı yıllık bir denemeden sonra 1933 ve 1934 yıllarında bu okulların kapatılması yoluna gidildi.
Köy öğretmeni ihtiyacını pratik bir yoldan karşılamak için 1926 da ordudan onbaşı veya çavuş rütbesiyle terhis edilen köylü gençlerden faydalanılmasına da çalışıldı. Bunlardan bir kısmı kısa süreli kurslardan geçirilerek “eğitmen” unvanıyla köy okullarında görevlendirildiler. Bu girişimden bir yıl sonra, 1937 de Kızılçullu (İzmir) ve Çifteler (Eskişehir)’de başlangıçta Milli Eğitim ve Tarım Bakanlıklarının ortak denetimi altında birer “Köy öğretmen okulu” açıldı. Bu okullarda 2 yıl ilkokul, 3 yıl ortaokul öğrenimi yanında tarım, demircilik, inşaatçılık ve kooperatifçilik gibi dersleri içeren programlar da uygulanıyordu.
Fakat bütün bu sınırlı ve geçici önlemlerle sorumlu devlet adamlarını düşündüren bu önemli sorunu çözmek imkansızdı. Çok geniş kapsamlı ve köklü önlemler alınması zorunluydu. Çünkü 1940 lı yılların başında ülkemizde ilköğretim çağına gelmiş ve bu çağı geçmiş nüfusun % 78′i hala okuma-yazma bilmiyordu. Hatta bu oran köylerde %90 a ulaşıyordu. Diğer taraftan, köylerde yaşayan halkın sağlık, tarım ve el sanatlarıyla ilgili konularda aydınlanmasına, beceri kazanmasına, sosyal ve kültürel bakımdan yetişmesine Devamını oku »
